इडली सर्वच घरांमध्ये कधीतरी बनविलीच जाते. खूपदा तांदळाची, रव्याची आणि इतरही विविध धान्यांची इडली बनविली जाते.. आणि म्हणून आज इथे इडलीचा इतिहास सांगत आहे.. 

इडली हा मूळचा दक्षिण भारतीय खाद्यपदार्थ असला, तरी तिचा इतिहास अतिशय रंजक आणि आंतरराष्ट्रीय आहे. इतिहासकारांच्या मते, सध्या आपण खातो ती मऊ आणि स्पंजी इडली तांदूळ-डाळीच्या आंबवलेल्या पिठापासून बनवली जाते. तिचा उगम कसा झाला, हे खालीलप्रमाणे पाहता येईल..

इडलीच्या इतिहासाचे प्रमुख टप्पे..

इंडोनेशिया कनेक्शनप्रसिद्ध खाद्य इतिहासकार के. टी. अचाया यांच्या मते, इडलीचा उगम आजच्या इंडोनेशियामध्ये झाला असावा. इसवी सन ८०० ते १२०० च्या दरम्यान, इंडोनेशियातील शैलेंद्र आणि संजय राजवंशातील हिंदू राजे भारतात येत-जात असत. त्यांच्यासोबत आलेले आचारी इंडोनेशियातील 'केडली' (Kedli) नावाचा वाफेवर शिजवलेला पदार्थ भारतात घेऊन आले..

भारतातील प्राचीन संदर्भइडलीचा उगम थेट भारताच्या प्राचीन साहित्यातही आढळतो:इसवी सन ९२० मध्ये शिवकोटीचार्य यांनी कन्नड भाषेत लिहिलेल्या ‘वड्डाराधने’ या ग्रंथात 'इडलग्गे' नावाच्या पदार्थाचा उल्लेख आहे.१२ व्या शतकातील (११३० ईस्वी) राजा सोमेश्वर तिसरा याच्या 'मानसोल्लास' या संस्कृत ग्रंथात 'इदारिका' नावाचा असाच एक पदार्थ उडीद डाळीपासून बनवल्याचे सांगितले आहे.अभ्यासकांच्या मते, १३ व्या शतकापासून महाराष्ट्रातील 'ऋद्धीपूरवर्णन' या ग्रंथात 'इडली'चा उल्लेख आढळतो..

अरब व्यापाऱ्यांचा सिद्धांतकाही इतिहासकारांच्या मते, दक्षिण भारतात अरब व्यापारी जेव्हा स्थायिक झाले, तेव्हा हलाल आणि हरामच्या नियमांचे पालन करण्यासाठी त्यांनी तांदळाच्या पिठाचे गोल गोळे बनवून ते वाफवून नारळाच्या चटणीसोबत खाण्यास सुरुवात केली. हाच प्रकार हळूहळू आजच्या इडलीमध्ये बदलला..

महाराष्ट्रात इडलीची नोंदइतिहासकार सदानंद कदम यांच्या 'कहाणी शब्दांची' या पुस्तकात नमूद केल्यानुसार, तेराव्या शतकातील महाराष्ट्रात उडीद आणि तांदूळ यांचे पीठ आंबवून इडली बनवण्याची पद्धत अस्तित्वात होती..

इडलीचे विविध प्रकारआधुनिक काळात इडलीच्या अनेक व्हरायटी उपलब्ध आहेत..

थट्टे इडली: (कर्नाटक) ताटलीच्या आकाराची मोठी इडली..

रवा इडली: (कर्नाटक) तांदळाऐवजी रव्यापासून बनवली जाणारी इडली.सांभर आणि चटणी इडलीच्या दक्षिण भारतात सांबार आणि विविध प्रकारच्या चटण्यांसोबत खाल्ले जाते..

वर्ल्ड इडली डे: इडलीची लोकप्रियता पाहता दरवर्षी ३० मार्च रोजी वर्ल्ड इडली डे साजरा केला जातो.. 

- लता जाधव. ( डोंबिवली )