३० जून रोजी चेंबूरमध्ये झाड कोसळल्यामुळे ११ वर्षीय शालेय विद्यार्थी विहान श्रीवास्तव याचा मृत्यू झाला होता. या घटनेच्या चौकशीत कोणतेही एक निश्चित कारण समोर आलेले नाही. वनस्पतीशास्त्रज्ञ संजय देशमुख यांनी बीएमसीला चार भागांचा अहवाल सादर केला असून, या घटनेला 'दैवी घटना' (Act of God) असे संबोधले आहे..

मुंबई: ३० जून रोजी चेंबूरमध्ये शालेय बसवर पिंपळाचे झाड कोसळल्याने ११ वर्षीय विहान श्रीवास्तव याचा मृत्यू झाला होता. या घटनेच्या चौकशीतून असे निष्पन्न झाले आहे की, झाड कोसळण्यामागे कोणतेही एक विशिष्ट कारण सांगता येणार नाही; याला 'दैवी घटना' (Act of God) असे म्हटले जाऊ शकते.

मुंबई विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू आणि वनस्पतीशास्त्रज्ञ प्रा. संजय व्ही. देशमुख यांनी सोमवारी बृहन्मुंबई महानगरपालिकेकडे (बीएमसी) हा चार भागांचा अहवाल सादर केला. महापालिकेने या घटनेची स्वतंत्रपणे पुन्हा तपासणी करण्यासाठी त्यांची नियुक्ती केली होती. देशमुख यांनी दोन महिन्यांहून अधिक काळ ही चौकशी केली, ज्यामध्ये उपलब्ध पुराव्यांचे पुनरावलोकन करण्यात आले आणि प्राथमिक तपासातील निष्कर्षांची शास्त्रीयदृष्ट्या पडताळणी करण्यात आली.

'टाइम्स ऑफ इंडिया'च्या वृत्तानुसार, अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, चौकशीदरम्यान अपघाताच्या वेळी रस्त्यावर असलेल्या परिस्थितीचाही विचार करण्यात आला. झाड कोसळले तेव्हा रस्त्याच्या दोन्ही बाजूंना वाहने उभी होती. एका अधिकाऱ्याच्या मते, जर तिथे वाहने उभी नसती, तर शालेय बस अधिक वेगाने पुढे जाऊ शकली असती. मात्र, या प्राणघातक घटनेसाठी कोणताही एक विशिष्ट घटक जबाबदार असल्याचे अहवालात नमूद केलेले नाही.

मुंबईतील वृक्ष व्यवस्थापनात आमूलाग्र बदलाची गरज: अहवाल

या अहवालातील एक भाग चेंबूरमधील दुर्दैवी घटनेच्या परिस्थितीवर प्रकाश टाकतो, तर उर्वरित तीन भाग मुंबईतील वृक्षसंपदा, झाडांच्या आरोग्याचे शास्त्रीय मूल्यमापन आणि शहरासाठी योग्य वृक्ष प्रजातींच्या निवडीबाबतच्या शिफारशींवर लक्ष केंद्रित करतात.

अहवालात असे सुचवण्यात आले आहे की, केवळ वरवरच्या निरीक्षणांवर अवलंबून न राहता, धोकादायक ठरू शकणाऱ्या झाडांची ओळख पटवण्यासाठी अधिक सर्वसमावेशक दृष्टिकोन स्वीकारणे आवश्यक आहे. तसेच, अनेक वर्षांपासून झाडांच्या आसपास मानवी हस्तक्षेप आणि पायाभूत सुविधांच्या कामांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचे मूल्यांकन करण्याची शिफारस यात करण्यात आली आहे. प्रमुख चिंतांमध्ये उत्खनन, भूमिगत सुविधांची स्थापना, रस्ते बांधकाम, मातीच्या स्थितीतील बदल आणि पाण्याचा निचरा, तसेच झाडांच्या स्थिरतेवर परिणाम करू शकणारे हवामानाशी संबंधित घटक यांचा समावेश आहे.

मुळांचे संरक्षण आणि वैज्ञानिक जोखीम मूल्यांकनावर लक्ष केंद्रित करणे

या शिफारसींमध्ये मुळांच्या क्षेत्रांचे संरक्षण करण्याची आणि रस्तेकाम, उत्खनन व सुविधा-संबंधित प्रकल्प राबवणाऱ्या विभागांमध्ये समन्वय सुधारण्याची गरज अधोरेखित केली आहे. अपघात होण्यापूर्वी संभाव्य धोके ओळखण्यासाठी प्रतिबंधात्मक उपाययोजना आणि झाडांच्या वैज्ञानिक जोखीम मूल्यांकनाचे समर्थनही या अहवालात केले आहे.

यामध्ये पुढे असे सुचवले आहे की, बीएमसीने उपलब्ध जागा, रस्त्यांची वैशिष्ट्ये आणि सभोवतालचे शहरी वातावरण विचारात घेऊन, विविध रस्ते आणि परिसरांसाठी योग्य असलेल्या झाडांच्या प्रजातींबाबत अधिक स्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वे विकसित करावीत.