महाराष्ट्रचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सोमवारी सध्या सुरू असलेल्या 'विशेष सखोल पुनरावलोकन' (SIR) प्रक्रियेचे समर्थन केले आणि तिला अनेक दशकांपासून चालत आलेल्या मतदार यादी पुनरावलोकन प्रक्रियेचाच एक भाग असल्याचे म्हटले. 'एक्स' (X) वरील एका पोस्टमध्ये त्यांनी नमूद केले की, १९५० च्या दशकापासून सखोल पुनरावलोकने केली जात आहेत आणि त्यात घरोघरी जाऊन पडताळणी करण्याच्या प्रक्रियेचा समावेश असतो. या प्रक्रियेबाबत सुरू असलेल्या चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर, शहरीकरण, स्थलांतर, मृत्यू आणि नवीन मतदार यांसारखी कारणे फडणवीस यांनी या वेळोवेळी केल्या जाणाऱ्या तपासणीसाठी दिली.

मुंबई: महाराष्ट्रचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सोमवारी भारतातील मतदार यादीच्या सखोल पुनरावलोकनाचा इतिहास मांडला. त्यांनी सांगितले की, सध्या सुरू असलेली 'विशेष सखोल पुनरावलोकन' (SIR) मोहीम ही निवडणूक आयोगाद्वारे राबविल्या जाणाऱ्या दीर्घकालीन प्रक्रियेचाच एक भाग आहे.

'एक्स' वरील पोस्टमध्ये फडणवीस यांनी म्हटले आहे की, मतदार याद्या अधिक अचूक आणि विश्वसनीय करण्यासाठी निवडणूक आयोगाने गेल्या काही दशकांत विविध टप्प्यांवर मतदार याद्यांचे सखोल पुनरावलोकन केले आहे.

फडणवीस यांच्या मते, १९५२ ते १९५६ या काळात देशाच्या बहुतांश भागांत सखोल पुनरावलोकन मोहीम राबविण्यात आली होती. त्यानंतर १९५७, १९६१, १९६५ आणि १९६६ मध्येही पुनरावलोकने करण्यात आली, असे त्यांनी सांगितले.

त्यांनी १९८३-८४, १९८७-८९, १९९२, १९९३ आणि १९९५ या काळात झालेल्या सखोल पुनरावलोकन मोहिमांचाही उल्लेख केला. तसेच, निवडणूक आयोगाने २००२, २००३ आणि २००४ मध्येही पुनरावलोकने केली होती, असे त्यांनी लिहिले.

फडणवीस यांनी पुनरावलोकन प्रक्रिया स्पष्ट केली

या प्रक्रियेचे स्पष्टीकरण देताना फडणवीस म्हणाले की, सखोल पुनरावलोकनामध्ये मतदारांकडून माहिती गोळा करण्यासाठी घरोघरी भेटी देणे, तसेच माहिती संकलन अर्ज (Enumeration Forms) वाटणे व गोळा करणे आणि मतदार नोंदींची पडताळणी करणे या गोष्टींचा समावेश असतो. अशा मोहिमेदरम्यान माहिती संकलन प्रक्रियेद्वारे मतदार याद्या नव्याने तयार केल्या जातात, असेही त्यांनी सांगितले.

महाराष्ट्रच्या मुख्यमंत्र्यांनी शहरीकरण आणि स्थलांतर यांसारख्या घटकांकडेही लक्ष वेधले, ज्यामुळे मतदार याद्यांमध्ये बदल होतात. त्यांच्या पोस्टनुसार, नवीन पात्र मतदारांची भर पडणे, मृत्यू, स्थलांतर आणि एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी होणारी नोंदणी यामुळे मतदार याद्यांमध्ये सतत बदल होत असतात; त्यामुळे त्यांची वेळोवेळी पडताळणी करणे आवश्यक ठरते.

फडणवीस यांनी SIR (मतदार यादीची विशेष पुनरावृत्ती) च्या उद्दिष्टांवर प्रकाश टाकला

फडणवीस यांनी नमूद केले की, सर्व पात्र नागरिकांचा मतदार यादीत समावेश सुनिश्चित करणे आणि पात्र मतदारांना वगळले जाण्यापासून रोखणे, हे निवडणूक आयोगाच्या प्रमुख उद्दिष्टांपैकी एक आहे.

"सर्वसमावेशक पुनरावृत्तीद्वारे मतदार याद्यांची अचूकता आणि विश्वासार्हता टिकवून ठेवणे ही निवडणूक प्रणालीतील एक दीर्घकालीन प्रक्रिया आहे," असे सांगत फडणवीस यांनी सध्या सुरू असलेल्या SIR प्रक्रियेचे वर्णन "या व्यापक प्रक्रियेचा पुढील टप्पा" असे केले.

मतदार याद्यांच्या देशव्यापी SIR प्रक्रियेबाबत राजकीय आणि कायदेशीर वाद सुरू असतानाच त्यांची ही टिप्पणी आली आहे. विरोधी पक्ष आणि इतर गट या प्रक्रियेबाबत चिंता व्यक्त करत असून, त्याबद्दल आणि मतदारांवर होणाऱ्या परिणामांबद्दल अधिक स्पष्टतेची मागणी करत आहेत. दुसरीकडे, मतदार याद्या अचूक आणि अद्ययावत ठेवणे हाच या पुनरावृत्ती प्रक्रियेचा उद्देश असल्याचे निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केले आहे.