२१ जून रोजी होणाऱ्या NEET UG 2026 फेरपरीक्षेच्या पार्श्वभूमीवर, ऑनलाइन फसवणूक रोखण्यासाठी 'मीटी' (MeitY - इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय) ने घेतलेल्या उपाययोजनांचे NTA ने स्वागत केले आहे. प्रश्नपत्रिका फुटीचे प्रकार आणि चुकीची माहिती पसरवणे रोखण्यासाठी, भारतात २२ जूनपर्यंत टेलिग्रामच्या वापरावर निर्बंध घालण्यात आले आहेत आणि ३० जूनपर्यंत संदेशांमध्ये बदल (एडिटिंग) करण्याची सुविधा बंद करण्यात आली आहे..

NEET UG 2026 फेरपरीक्षेच्या काही दिवस आधी, नॅशनल टेस्टिंग एजन्सीने (NTA) इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने (MeitY) परीक्षेबाबत होणारी ऑनलाइन फसवणूक आणि चुकीची माहिती रोखण्यासाठी घेतलेल्या उपाययोजनांचे स्वागत केले आहे.

१६ जून रोजी जारी केलेल्या निवेदनात NTA ने म्हटले आहे की, भारतात २२ जूनपर्यंत टेलिग्रामच्या वापरावर तात्पुरते निर्बंध असतील; यामध्ये परीक्षेचा दिवस आणि त्यानंतरच्या कालावधीचा समावेश आहे. याव्यतिरिक्त, या मेसेजिंग प्लॅटफॉर्मला भारतात ३० जूनपर्यंत 'मेसेज-एडिटिंग' (संदेशात बदल करण्याची) सुविधा बंद करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

एजन्सीने सांगितले की, २१ जून रोजी नियोजित NEET UG 2026 फेरपरीक्षेपूर्वी, बनावट प्रश्नपत्रिका फुटीचे दावे आणि दिशाभूल करणाऱ्या मजकुराद्वारे उमेदवारांची फसवणूक करणाऱ्या टोळ्यांना आणि भामट्यांना रोखणे हा या उपाययोजनांचा उद्देश आहे.

टेलिग्रामवर निर्बंध का घालण्यात आले?

NTA च्या मते, उमेदवारांची आणि त्यांच्या कुटुंबीयांची फसवणूक करण्यासाठी टेलिग्राम चॅनेल आणि ग्रुप्सचा संघटितपणे वापर केला जात असल्याच्या चिंतेमुळे हे तात्पुरते निर्बंध घालण्यात आले आहेत. एजन्सीने नमूद केले की, अनेक चॅनेल्सनी आपल्याकडे NEET ची प्रश्नपत्रिका असल्याचा उघडपणे दावा केला होता आणि परीक्षेचे साहित्य उपलब्ध करून देण्यासाठी पैशांची मागणी केली होती.

"PAPER LEAKED NEET", "Re-NEET 2026", "Private Mafia" आणि तत्सम नावांच्या चॅनेल्सचा वापर करून विद्यार्थ्यांना प्रश्नपत्रिका फुटल्याचे आमिष दाखवले जात होते आणि परीक्षेत हमखास यशाचे आश्वासन दिले जात होते.

NTA ने पुन्हा एकदा स्पष्ट केले की, परीक्षा घेण्यापूर्वी कोणत्याही व्यक्तीला, संस्थेला किंवा ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मला NEET UG 2026 ची प्रश्नपत्रिका उपलब्ध नसते. याव्यतिरिक्त इतर कोणताही दावा करणे म्हणजे फसवणूक असल्याचे एजन्सीने अधोरेखित केले.

परीक्षा सुरक्षितपणे आणि सुरळीतपणे पार पाडण्यासाठी वेळेवर आणि योग्य पाऊल उचलल्याबद्दल एजन्सीने 'मीटी' (MeitY) चे आभार मानले.

NTA ने सांगितले की, केंद्रीय गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत असलेल्या 'इंडियन सायबर क्राईम कोऑर्डिनेशन सेंटर'ने (I4C) NEET परीक्षार्थींना लक्ष्य करणाऱ्या टेलिग्राम-आधारित फसवणुकीविरुद्धच्या प्रयत्नांमध्ये समन्वय साधला आहे.

NTA आणि बिहार, गुजरात व राजस्थानमधील पोलीस विभागांसह विविध राज्यांच्या अंमलबजावणी यंत्रणांकडून मिळालेल्या माहितीच्या आधारे, सायबर क्राईम विभागाने दिशाभूल करणारे दावे पसरवणाऱ्या अनेक टेलिग्राम चॅनेल, ग्रुप्स आणि बॉट्सना हटवण्याची कार्यवाही केली.

केवळ एकेक करून चॅनेल बंद करणे हा या समस्येच्या व्यापकतेवर उपाय म्हणून पुरेसा नाही, असा निष्कर्ष अधिकाऱ्यांनी काढल्यानंतर हे नवीन निर्बंध लागू करण्यात आले.

या यंत्रणेने राज्याच्या अधिकाऱ्यांनी केलेल्या कारवाईवरही प्रकाश टाकला. बिहार पोलिसांच्या 'इकॉनॉमिक ऑफेन्सेस युनिट'ने यापूर्वीच विद्यार्थ्यांना परीक्षेपूर्वी प्रश्नपत्रिका मिळण्याबाबतच्या खोट्या दाव्यांविरुद्ध सावध करणारी सूचना जारी केली होती. दरम्यान, अहमदाबाद शहर सायबर क्राईम शाखेने परीक्षेशी संबंधित घोटाळ्यांशी जोडलेले अनेक टेलिग्राम चॅनेल चालवणाऱ्या एका कथित आंतरराज्यीय सायबर फसवणूक टोळीच्या सदस्यांना अटक केली.

NTA च्या म्हणण्यानुसार, इतर अनेक राज्यांमध्येही अशाच प्रकारच्या हालचालींबाबत तपास सुरू आहे.

३० जूनपर्यंत 'मेसेज-एडिटिंग' (संदेश संपादित करण्याची) सुविधा बंद

प्लॅटफॉर्मवरील प्रवेश मर्यादित करण्याव्यतिरिक्त, अधिकाऱ्यांनी टेलिग्रामला भारतातील विद्यमान पोस्ट्ससाठी 'मेसेज-एडिटिंग' सुविधा ३० जूनपर्यंत बंद करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

NTA ने स्पष्ट केले की, यापूर्वीच्या परीक्षांमध्ये 'पेपर लीक' झाल्याचा बनावट पुरावा तयार करण्यासाठी या सुविधेचा गैरवापर केला गेला होता. अशा प्रकरणांमध्ये, परीक्षा संपल्यानंतर ॲडमिनिस्ट्रेटर्स जुने संदेश संपादित करून त्यात प्रत्यक्ष प्रश्नपत्रिका किंवा उत्तरतालिका (answer keys) समाविष्ट करत असत, आणि मूळ 'टाइमस्टॅम्प' (वेळेची नोंद) तसाच ठेवत असत. त्यानंतर, परीक्षा होण्यापूर्वीच पेपर लीक झाला होता, असा पुरावा म्हणून या संपादित संदेशांचे स्क्रीनशॉट्स ऑनलाइन फिरवले जात असत.

अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, ही सुविधा बंद केल्यामुळे परीक्षेनंतरच्या काळात अशा प्रकारची दिशाभूल करणारी सामग्री तयार होण्यास प्रतिबंध करण्यास मदत होईल.

परीक्षेपूर्वी NTA कडून उमेदवारांना दिलासा

टेलिग्रामवरील तात्पुरत्या निर्बंधांमुळे अनेक कायदेशीर वापरकर्त्यांची गैरसोय होऊ शकते हे मान्य करूनही, NTA ने स्पष्ट केले आहे की प्रवेशावरील (access) हे निर्बंध केवळ २२ जूनपर्यंतच लागू राहतील. विद्यमान संदेशांमध्ये बदल (editing) करण्यावरील निर्बंध ३० जूनपर्यंत कायम राहतील, परंतु नवीन संदेशांद्वारे होणाऱ्या सामान्य संवादावर याचा कोणताही परिणाम होणार नाही.

परीक्षेची सुरक्षा अबाधित असल्याचे आणि परीक्षा प्रक्रियेची विश्वासार्हता व सचोटी जपण्यासाठीच हे उपाय योजले गेल्याचे संस्थेने अधोरेखित केले.

उमेदवारांना अफवांकडे दुर्लक्ष करण्याचा, संशयास्पद ऑफर्सना प्रतिसाद न देण्याचा आणि केवळ NTA ची अधिकृत माध्यमे व NEET च्या संकेतस्थळावर प्रसिद्ध झालेल्या माहितीवरच अवलंबून राहण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

तसेच, कोणत्याही प्रकारची फसवणूक करणारी मागणी किंवा संशयास्पद हालचाल आढळल्यास, विद्यार्थ्यांनी आणि पालकांनी त्वरित 'नॅशनल सायबर क्राईम हेल्पलाइन' (१९३०) किंवा 'नॅशनल सायबर क्राईम रिपोर्टिंग पोर्टल'वर त्याबाबत कळवावे, असे आवाहनही NTA ने केले आहे.

परीक्षा जवळ येत असताना, NTA ने परीक्षार्थींना अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करण्याचे आणि चुकीच्या माहितीपासून सावध राहण्याचे आवाहन केले आहे; त्याचबरोबर, परीक्षेची विश्वासार्हता आणि निष्पक्षता टिकवून ठेवणे ही आपली सर्वोच्च प्राथमिकता असल्याचेही संस्थेने स्पष्ट केले आहे.