लखनौ येथे आयोजित 'राष्ट्रीय कौशल्य दीक्षांत समारंभा'त (National Kaushal Deekshant Samaroh) बोलताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी परकीय आक्रमक आणि ब्रिटीश राजवटीवर भारताची पारंपरिक कारागिरी आणि कौशल्य-आधारित शिक्षण व्यवस्था कमकुवत केल्याचा आरोप केला. त्यांनी आयटीआय (ITI) शिक्षणाकडे पाहण्याच्या सामाजिक दृष्टिकोनातील त्रुटींकडेही लक्ष वेधले आणि व्यावसायिक कौशल्यांना पुन्हा प्रतिष्ठा व आदर मिळवून देण्याचा संकल्प व्यक्त केला..
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शनिवारी सांगितले की, परकीय आक्रमणे आणि ब्रिटीश वसाहतवादी राजवटीमुळे भारताची पारंपरिक कारागिरी आणि कौशल्य-आधारित शिक्षण व्यवस्था खच्ची झाली होती. त्यांनी स्पष्ट केले की, त्यांचे सरकार व्यावसायिक कौशल्यांना पुन्हा प्रतिष्ठा आणि सन्मान मिळवून देण्यासाठी कटिबद्ध आहे.
उत्तर प्रदेशातील लखनौ येथे २१ नोव्हेंबर रोजी आयोजित ५ व्या 'राष्ट्रीय कौशल्य दीक्षांत समारंभा'त बोलताना मोदी म्हणाले की, एकेकाळी भारत हा जागतिक आकर्षणाचा आणि समृद्धीचा केंद्रबिंदू होता, परंतु परकीय आक्रमकांनी जाणीवपूर्वक भारताची पारंपरिक कौशल्ये आणि कारागिरी नष्ट केली.
पंतप्रधान म्हणाले, "जेव्हा आक्रमक आपल्या देशात आले, तेव्हा आपला देश सुवर्णकाळात होता आणि तो जगासाठी आकर्षणाचा तसेच ईर्ष्येचा विषय होता. त्यांनी भारतात आल्यावर काय केले? त्यांनी सर्वात आधी आपल्या कारागिरीवर आणि कौशल्यांवर प्रहार केला... त्यानंतर ब्रिटीश आले. ते अधिक धूर्त होते, म्हणून त्यांनी आपली पद्धत बदलली. लॉर्ड मॅकॉलेने देशातील लोकांवर अशी शिक्षण प्रणाली लादली, ज्यामध्ये आपली कौशल्य-आधारित व्यवस्था केवळ कारकून (क्लार्क) तयार करण्यापुरती मर्यादित राहिली... ब्रिटीशांनीही स्वतःच्या उद्योगांचा विस्तार करण्यासाठी भारतातील कौशल्ये नष्ट केली."
व्यावसायिक शिक्षणाशी संबंधित सामाजिक पूर्वग्रहांचा उल्लेख करत मोदी म्हणाले की, तांत्रिक प्रशिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना अनेकदा पारंपारिक विद्यापीठे किंवा महाविद्यालयांत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या तुलनेत कमी लेखले जाते किंवा त्यांना योग्य मान्यता मिळत नाही. "आपल्या समाजात काय परिस्थिती आहे? जर एखादे मूल 'इंडस्ट्रियल ट्रेनिंग इन्स्टिट्यूट' (ITI) मध्ये प्रवेश घेते, तर त्याचे पालक मित्र-मैत्रिणींना किंवा नातेवाईकांना हे सांगत नाहीत; ते ही गोष्ट लपवून ठेवतात, त्यांना लाज वाटते. का? कारण ते विद्यापीठात किंवा महाविद्यालयात जात नाहीत; ते शारीरिक श्रमाशी संबंधित काम करत आहेत. अशी परिस्थिती निर्माण झाली आहे आणि मी ही परिस्थिती बदलण्याचा निश्चय केला आहे," असे ते म्हणाले.
पंतप्रधानांनी कौशल्य-आधारित शिक्षणाकडे पाहण्याचा समाजाचा दृष्टिकोन बदलण्यावर भर दिला आणि व्यावसायिक प्रशिक्षणाला (vocational training) योग्य तो मान व प्रतिष्ठा मिळवून देण्याची गरज व्यक्त केली.
त्यांच्या या विधानांतून भारताची कौशल्य विकास परिसंस्था (skill development ecosystem) अधिक बळकट करण्याचे आणि तरुणांना रोजगाराच्या, उद्योजकतेच्या व आर्थिक विकासाच्या संधी म्हणून तांत्रिक व व्यावसायिक प्रशिक्षणाकडे वळण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याचे महत्त्व अधोरेखित झाले.
Shabda Khadag © 2026. All Rights Reserved.
Developed By Vighnesh Technologies.