पाकिस्तानचे केंद्रीय मंत्री मुसादिक मसूद मलिक २० नोव्हेंबर रोजी नवी दिल्लीत दाखल झाले. ते 'एससीओ सिव्हिलायझेशनल डायलॉग फोरम' (SCO Civilisational Dialogue Forum) मध्ये पाकिस्तानच्या शिष्टमंडळाचे नेतृत्व करणार आहेत. २०२३ नंतर पाकिस्तानच्या एखाद्या केंद्रीय मंत्र्याची ही पहिलीच भारत भेट आहे. या भेटीवरून विरोधी पक्षांनी टीका केली आहे, तर सरकारने याला 'बहुपक्षीय सांस्कृतिक सहभाग' (multilateral cultural engagement) असे संबोधले आहे..
पाकिस्तानचे हवामान बदल आणि पर्यावरण समन्वय मंत्री, डॉ. मुसादिक मसूद मलिक, २० नोव्हेंबर २०२६ (शुक्रवार) रोजी नवी दिल्लीत पोहोचले. ते शांघाय सहकार्य संघटनेच्या (SCO) 'सिव्हिलायझेशनल डायलॉग फोरम'मध्ये पाकिस्तानच्या शिष्टमंडळाचे नेतृत्व करतील. हा कार्यक्रम २० ते २२ नोव्हेंबर दरम्यान आयोजित करण्यात आला आहे.
विमानतळावर पाकिस्तानचे भारतातील 'चार्ज डी अफेअर्स' (राजदूत कार्यालयाचे प्रमुख) साद अहमद वारैच यांनी त्यांचे स्वागत केले.
मे २०२३ मध्ये तत्कालीन परराष्ट्र मंत्री बिलावल भुट्टो झरदारी यांनी गोव्यातील एससीओ बैठकीत हजेरी लावली होती; त्यानंतर पाकिस्तानच्या एखाद्या केंद्रीय मंत्र्याची ही पहिलीच भारत भेट आहे. तसेच, मे २०२५ मध्ये 'ऑपरेशन सिंदूर'शी संबंधित भारत-पाकिस्तान लष्करी संघर्षानंतरची ही पहिलीच उच्चस्तरीय भेट आहे.
'एससीओ सिव्हिलायझेशनल डायलॉग फोरम'मध्ये पाकिस्तानचे प्रतिनिधित्व करणार मंत्री मलिक
मलिक या पहिल्या 'एससीओ सिव्हिलायझेशनल डायलॉग फोरम'मध्ये पाकिस्तानच्या शिष्टमंडळाचे नेतृत्व करत आहेत. या फोरमचा मुख्य उद्देश सदस्य देशांमधील सांस्कृतिक समज, सामायिक वारसा आणि लोका-लोकांमधील संपर्क वाढवणे हा आहे.
तीन दिवस चालणाऱ्या या फोरममध्ये कला, वास्तुकला, भाषा, साहित्य, हस्तलिखिते आणि सभ्यताविषयक देवाणघेवाण यांसारख्या विषयांवर चर्चा केली जाईल. भारताद्वारे आयोजित या कार्यक्रमाचे मुख्य ठिकाण नवी दिल्लीतील 'पुराणा किल्ला' हे आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी या कार्यक्रमाचे उद्घाटन करणार असून उपस्थितांना संबोधितही करणार आहेत.
ही संकल्पना पंतप्रधान मोदी यांनी सप्टेंबर २०२५ मध्ये चीनमधील तियानजिन येथे झालेल्या 'एससीओ कौन्सिल ऑफ हेड्स ऑफ स्टेट' शिखर परिषदेत मांडली होती. या बहुपक्षीय उपक्रमाचा भाग म्हणून भारताने एससीओच्या सर्व सदस्य देशांच्या प्रतिनिधींना आमंत्रित केले आहे. सुरुवातीला पाकिस्तानचे प्रतिनिधित्व त्यांचे सांस्कृतिक मंत्री औरंगजेब खान खिची करतील अशी अपेक्षा होती, परंतु त्यानंतर इस्लामाबादने आपल्या शिष्टमंडळाचे नेतृत्व करण्यासाठी मलिक यांची नियुक्ती केली.
पाकिस्तानचे म्हणणे आहे की, या भेटीचा भर 'सभ्यतांमधील संवादावर' (Dialogue among Civilisations) आहे.
पाकिस्तानच्या परराष्ट्र कार्यालयाने म्हटले आहे की, शांघाय सहकार्य संघटनेच्या (SCO) चौकटीत विविध सभ्यतांमधील संवादाला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि लोका-लोकांमधील संपर्क अधिक दृढ करण्यासाठी पाकिस्तान कटिबद्ध आहे.
त्यांनी नमूद केले की, हा संवाद परस्पर आदर आणि बहुपक्षीय सहकार्याच्या भावनेवर आधारित असेल.
ही भेट SCO च्या बहुपक्षीय चौकटीचा एक भाग म्हणून सादर केली गेली असून, ती भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील द्विपक्षीय संवाद असल्याचे मानले जात नाही.
विरोधी पक्षांचा मोदी सरकारच्या पाकिस्तान धोरणावर प्रश्नचिन्ह
मलिक यांच्या आगमनामुळे भारतातील विरोधी पक्षांच्या नेत्यांनी टीका केली आहे. त्यांनी नरेंद्र मोदी सरकारवर पाकिस्तानबाबत दुहेरी धोरण अवलंबल्याचा आरोप केला आहे.
२०२५ मधील पहलगाम दहशतवादी हल्ला आणि 'ऑपरेशन सिंदूर'नंतर दोन्ही देशांमधील संबंध ताणलेले असतानाही, पाकिस्तानच्या केंद्रीय मंत्र्याचे यजमानपद स्वीकारण्याच्या निर्णयावर विरोधी पक्षांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत. त्यांनी 'सिंधू जल करार' (Indus Waters Treaty) स्थगित केल्याचा आणि सीमापार दहशतवादाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानसोबतच्या संवादाबाबत सरकारने घेतलेल्या भूमिकेचाही उल्लेख केला आहे.
टीकाकारांनी पाणीवाटप वादावर मलिक यांनी यापूर्वी केलेल्या विधानांचा दाखला दिला आहे. यामध्ये जून २०२६ मधील एका विधानाचा समावेश आहे, ज्यामध्ये त्यांनी इशारा दिला होता की, "जो कोणी आमच्या पाण्याला हात लावेल, त्याचे हात कापले जातील."
काँग्रेस आणि इतर विरोधी पक्षांच्या नेत्यांनी सरकारच्या परराष्ट्र धोरणावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत, ते गोंधळलेले असल्याचे म्हटले आहे. तसेच, तणावपूर्ण परिस्थितीत पाकिस्तानच्या मंत्र्याचे भारतात स्वागत का केले जात आहे, असा सवालही त्यांनी केला आहे.
भारत: एससीओ (SCO) मधील सहभाग द्विपक्षीय संबंधांपासून वेगळा
सरकार आणि भाजप नेत्यांनी या सहभागाचे समर्थन केले आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की, पाकिस्तानचा सहभाग हा एससीओ (SCO) सदस्य म्हणून भारताच्या बहुपक्षीय वचनबद्धतेचा भाग आहे.
त्यांनी यावर भर दिला आहे की, हे व्यासपीठ सांस्कृतिक आणि सभ्यताविषयक संवादावर केंद्रित आहे आणि त्याकडे दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय मुद्द्यांपासून वेगळे पाहिले पाहिजे.
सरकारने स्पष्ट केले आहे की, पाकिस्तानसोबतच्या द्विपक्षीय संवादाबाबत भारताची भूमिका कायम आहे, त्यात कोणताही बदल झालेला नाही.
Shabda Khadag © 2026. All Rights Reserved.
Developed By Vighnesh Technologies.