निवडणूक मतदार याद्यांच्या 'विशेष सखोल पुनरीक्षण' (Special Intensive Revision - SIR) प्रक्रियेच्या विरोधात दिल्लीत डाव्या पक्षांनी, विद्यार्थी संघटनांनी आणि नागरी समाज गटांनी निदर्शने केली. त्यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली, तसेच ज्या १३ कोटींहून अधिक लोकांचे मतदानाचा अधिकार बाधित झाला आहे, तो त्यांना परत मिळावा, अशी मागणी केली. दिल्ली पोलिसांनी सुमारे १५० आंदोलकांना ताब्यात घेतले होते, ज्यांना नंतर सोडून देण्यात आले..

शुक्रवारी राजधानीतील विविध ठिकाणी डाव्या पक्षांनी, विद्यार्थी संघटनांनी आणि नागरी समाज गटांनी अचानक निदर्शने केली आणि तिरंगा ध्वज घेऊन मोर्चा काढला. मतदार याद्यांच्या 'विशेष सखोल पुनरीक्षण' (SIR) प्रक्रियेत कथित अनियमितता झाल्याचा आरोप करत, त्यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची आणि अटकेची मागणी केली.

१३ कोटी लोकांचे मतदानाचा अधिकार बहाल करण्याची आंदोलकांची मागणी

'पीपल अगेन्स्ट एसआयआर' (People Against SIR) या बॅनरखाली आयोजित या निदर्शनांमध्ये 'ऑल इंडिया स्टुडंट्स असोसिएशन' (AISA) च्या सदस्यांचाही समावेश होता. ही निदर्शने गुरुद्वारा बांगला साहिब, जंतरमंतर आणि 'निर्वाचन सदन' (भारतीय निवडणूक आयोगाचे मुख्यालय) यांसारख्या विविध ठिकाणी झाली. आंदोलकांनी मागणी केली की, ज्या १३ कोटींहून अधिक लोकांची नावे मतदार यादीतून वगळण्यात आली आहेत, त्यांना त्यांचा मतदानाचा अधिकार परत मिळावा. तसेच, निवडणूक आयुक्तांची निवड करणाऱ्या समितीमध्ये पुन्हा एकदा भारताच्या सरन्यायाधीशांचा समावेश असावा, अशी मागणीही त्यांनी केली.

मतदार याद्यांमध्ये फेरफार केल्याचा आणि 'एसआयआर' प्रक्रियेदरम्यान पात्र मतदारांची नावे मोठ्या प्रमाणावर वगळल्याचा आरोप आंदोलकांनी केला. घोषणाबाजी करत त्यांनी निवडणूक आयोगाकडे उत्तरदायित्वाची मागणी केली आणि आयोगावर निवडणूक प्रक्रियेची विश्वासार्हता धोक्यात आणल्याचा आरोप केला.

वृंदा करात, दीपंकर भट्टाचार्य यांच्यासह अनेकांचा आंदोलनाला पाठिंबा

या आंदोलनात सहभागी झालेल्या किंवा पाठिंबा दर्शवलेल्या व्यक्तींमध्ये कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सवादी) च्या नेत्या वृंदा करात, सीपीआय (एमएल) लिबरेशनचे सरचिटणीस दीपंकर भट्टाचार्य, राष्ट्रीय जनता दलाचे खासदार मनोज झा, वकील प्रशांत भूषण, कार्यकर्ते योगेंद्र यादव आणि सामाजिक कार्यकर्त्या अंजली भारद्वाज यांचा समावेश होता. 'आयसा' (AISA) च्या अध्यक्षा नेहा बोरा देखील यावेळी उपस्थित होत्या. आता रद्द करण्यात आलेल्या कृषी कायद्यांविरुद्धच्या आंदोलनांचे नेतृत्व करणाऱ्या 'संयुक्त किसान मोर्चा'ने (SKM), विद्यार्थी आणि राजकीय संघटनांसोबत मिळून या निदर्शनांमध्ये सहभाग घेतला.

१ नोव्हेंबर रोजी होणाऱ्या 'इंडिया' (INDIA) आघाडीच्या रॅलीच्या पार्श्वभूमीवर ही निदर्शने करण्यात आली.

यातील अनेक सहभागी व्यक्तींनी यापूर्वी काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील 'इंडिया' आघाडीच्या आंदोलनांत आणि 'कॉकरोच जनता पार्टी' (CJP) द्वारे आयोजित निदर्शनांत भाग घेतला होता; ही आंदोलने 'एसआयआर' (SIR) प्रक्रियेच्या आणि मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या विरोधात होती. सणासुदीच्या काळात काँग्रेस आणि 'कॉकरोच जनता पार्टी'ने रस्त्यावरील आपली आंदोलने तात्पुरती थांबवल्यामुळे, डाव्या पक्षांनी स्वतंत्रपणे आपली मोर्चेबांधणी करण्याचा निर्णय घेतला.

ही नवीन निदर्शने अशा वेळी होत आहेत जेव्हा 'इंडिया' (INDIA) आघाडीतील पक्ष १ नोव्हेंबर रोजी दिल्लीत एका मोठ्या रॅलीची तयारी करत आहेत. ही रॅली 'एसआयआर' (SIR) प्रक्रियेच्या विरोधात आणि निवडणूक आयोगाद्वारे मतदार याद्या हाताळण्याच्या पद्धतीवर आक्षेप नोंदवण्यासाठी आयोजित केली जाणार आहे.

दिल्ली पोलिसांकडून सुमारे १५० आंदोलकांना ताब्यात घेतले

आंदोलकांनी जंतरमंतर येथे एकत्र येण्याचा प्रयत्न केला, परंतु पोलिसांनी त्यांना तिथे जमण्यापासून रोखले. यामुळे राजधानीतील विविध ठिकाणी निदर्शने सुरू झाली.

परवानगीशिवाय निदर्शने केल्याप्रकरणी दिल्ली पोलिसांनी विविध ठिकाणांहून सुमारे १५० आंदोलकांना ताब्यात घेतले. यामध्ये विद्यार्थी कार्यकर्ते आणि डाव्या विचारसरणीच्या पक्षांशी संबंधित कार्यकर्त्यांचा समावेश होता. नंतर सर्वांची सुटका करण्यात आली.

'एसआयआर' (SIR) प्रक्रिया मागे घेण्याची आंदोलकांची मागणी

आंदोलकांनी 'एसआयआर' (SIR) प्रक्रिया मागे घेण्याची मागणी केली. तसेच, पात्र मतदारांना मतदानापासून वंचित ठेवल्याचा आरोप करत, यासाठी ज्ञानेश कुमार यांना जबाबदार धरावे, अशी मागणीही त्यांनी केली. दुसरीकडे, निवडणूक आयोगाचे म्हणणे आहे की, मतदार याद्या अचूक असाव्यात यासाठी ही पुनरावलोकन प्रक्रिया राबवली जात आहे.