सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या अंत्यसंस्कारांना उपस्थित राहिल्यामुळे, 'पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी'च्या (PDP) अध्यक्षा मेहबूबा मुफ्ती यांचे राजकारणातील स्थान यापुढे बदलणार हे निश्चित आहे..

जम्मू-काश्मीरच्या माजी मुख्यमंत्री मेहबूबा मुफ्ती, ज्या रविवारी (५ जुलै २०२६) इराणहून भारतात परतल्या, त्या अशा अत्यंत महत्त्वाच्या कार्यक्रमात सहभागी होणाऱ्या काश्मीरमधील पहिल्या सुन्नी नेत्या ठरल्या आहेत आणि त्यामुळे त्या इराणकडून एक नवीन संदेश घेऊन आल्या आहेत.

विविध देशांतील मान्यवरांच्या उपस्थितीत वाजवल्या जाणाऱ्या धार्मिक वचनांवरून इराणची प्रतीकात्मकतेबाबतची संवेदनशीलता दिसून येते. फुटीरतावादी धर्मगुरू मीरवाइज उमर फारूक यांच्यासह काश्मीरमधील अनेक नेत्यांमधून सुश्री मुफ्ती यांची निवड करण्याच्या इराणच्या कृतीकडे "सुश्री मुफ्ती यांच्या मुस्लिम-केंद्रित राजकारणाला दिलेली मान्यता" म्हणून पाहिले जात आहे. सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या अंत्यसंस्कारांना त्यांची उपस्थिती 'पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी'च्या (PDP) अध्यक्षांचे राजकारणातील स्थान यापुढे निश्चितपणे बदलेल.

निमंत्रितांच्या यादीत काश्मीरमधील पहिले राजकीय कुटुंब — अब्दुल्ला कुटुंब — यांचा समावेश न केल्याने ही बाब लक्षणीय ठरली; विशेषतः 'नॅशनल कॉन्फरन्स'चे (NC) अध्यक्ष डॉ. फारूक अब्दुल्ला आणि त्यांच्या पक्षाचे तीन खासदार यांनी १० मार्च रोजी इराणच्या दूतावासाला भेट देऊन शोकसंदेश वहीत स्वाक्षरी केली होती, तरीही त्यांना निमंत्रित करण्यात आले नाही.

जम्मू-काश्मीरच्या माजी मुख्यमंत्री मेहबूबा मुफ्ती, ज्या रविवारी (५ जुलै २०२६) इराणहून भारतात परतल्या, त्या अशा अत्यंत महत्त्वाच्या कार्यक्रमात सहभागी होणाऱ्या काश्मीरमधील पहिल्या सुन्नी नेत्या ठरल्या आहेत आणि त्यामुळे त्या इराणकडून एक नवीन संदेश घेऊन आल्या आहेत.

विविध देशांतील मान्यवरांच्या उपस्थितीत वाजवल्या जाणाऱ्या धार्मिक वचनांवरून इराणची प्रतीकात्मकतेबाबतची संवेदनशीलता दिसून येते. फुटीरतावादी धर्मगुरू मीरवाइज उमर फारूक यांच्यासह काश्मीरमधील अनेक नेत्यांमधून सुश्री मुफ्ती यांची निवड करण्याच्या इराणच्या कृतीकडे "सुश्री मुफ्ती यांच्या मुस्लिम-केंद्रित राजकारणाला दिलेली मान्यता" म्हणून पाहिले जात आहे. सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या अंत्यसंस्कारांना त्यांची उपस्थिती 'पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी'च्या (PDP) अध्यक्षांचे राजकारणातील स्थान यापुढे निश्चितपणे बदलेल.

इराणमध्ये अली खामेनी यांचे अंत्यसंस्कार: कोण उपस्थित राहत आहे? निमंत्रितांच्या यादीत काश्मीरमधील पहिल्या राजकीय घराण्याला — म्हणजेच अब्दुल्ला कुटुंबाला — वगळण्यात आल्याची बाब विशेषत्वाने उठून दिसली; विशेष म्हणजे, नॅशनल कॉन्फरन्सचे (NC) अध्यक्ष डॉ. फारुख अब्दुल्ला आणि त्यांच्या पक्षाचे तीन खासदार यांनी १० मार्च रोजी इराणी दूतावासाला भेट देऊन शोकसंदेश नोंदवहीवर स्वाक्षरी केली होती.

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील चार महिन्यांच्या संघर्षादरम्यान, काश्मीरमधील इतर अनेक राजकारण्यांपेक्षा सुश्री मुफ्ती यांची भूमिका वेगळी आणि उठून दिसणारी होती. त्यांनी पहिल्यांदाच इराण आणि तिथल्या जनतेसाठी सार्वजनिक देणग्यांचे आवाहन केले. अनेक प्रसंगी, सुश्री मुफ्ती यांनी "इराणचा विजय होवो" अशी जाहीर प्रार्थना केली, "त्या देशाचे धैर्य आणि दृढनिश्चय" यांची प्रशंसा केली आणि "इस्रायलला दुष्ट शक्ती" म्हटले. या वर्षी फेब्रुवारीमध्ये, इराणसोबतच्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इस्रायलला दिलेल्या भेटीलाही सुश्री मुफ्ती यांनी उघडपणे विरोध केला होता; "यामुळे चांगला संदेश गेला नाही," असे त्या म्हणाल्या होत्या. आपल्या भाषणांमधून त्यांनी काश्मीर आणि इराण यांच्यातील बंधांवरही प्रकाश टाकला.

या घडामोडींची माहिती असलेल्या एका वरिष्ठ राजकीय नेत्याने सांगितले की, मुस्लिम प्रश्नांवर - विशेषतः इराण, पॅलेस्टाईन आणि लेबनॉनबाबत - सुश्री मुफ्ती यांनी घेतलेल्या भूमिकेमुळे अलिकडच्या वर्षांत, आणि "विशेषतः इस्रायल-पॅलेस्टाईन युद्धानंतर", इराणचा त्यांच्याकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलला आहे. इस्लामिक नियमांनुसार डोक्यापासून पायापर्यंत सैलसर आणि अंग झाकणारे कपडे परिधान करण्याच्या त्यांच्या पद्धतीचीही इराणने "सकारात्मक दखल" घेतली आहे.

"सुश्री मुफ्ती यांना निमंत्रित करून इराणने भारताला दिलेला सर्वात मोठा संदेश हा होता की, तो देश गोष्टींकडे केवळ पंथीय दृष्टिकोनातून पाहत नाही, तर इतर इस्लामिक पंथांमधील समान विचारसरणीच्या नेत्यांचेही समर्थन करतो," असे त्या नेत्याने पुढे सांगितले.

सुश्री मुफ्ती यांनी तेहरानमधील 'हुसैनिया जमरान'ला दिलेल्या भेटीचे चित्रण केले. हे ठिकाण अयातुल्ला रुहोल्ला खोमेनी यांचे ऐतिहासिक निवासस्थान आहे; खोमेनी यांना 'इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराण'चे संस्थापक आणि १९७९ च्या इराणी क्रांतीचे मुख्य सूत्रधार मानले जाते.

"काही ठिकाणे त्यांच्या भिंतींमधून नाही, तर त्यांनी पाहिलेल्या श्रद्धा आणि त्यागातून संवाद साधतात. तेहरानमधील 'हुसैनिया जमरान'ला भेट देणे हा एक अत्यंत आध्यात्मिक आणि नम्रता शिकवणारा अनुभव होता. अल्लाहवरील अटळ श्रद्धा, जिद्द आणि न्यायाप्रती असलेली निष्ठा एखाद्या राष्ट्राला जागृत करू शकते आणि पिढ्यांना प्रेरणा देऊ शकते, याची ही एक कालातीत आठवण आहे," असे सुश्री मुफ्ती म्हणाल्या.

खमेनी यांच्या पार्थिवापाशी प्रार्थना करताना भावूक होऊन अश्रू ढाळताना दिसलेल्या सुश्री मुफ्ती यांनी सांगितले की, त्या तेहरानमधून निरोप घेत असताना "इराणचे धैर्यवान नेतृत्व आणि जिद्दी जनता यांच्या विचारांत मग्न" आहेत.

"आम्ही सदैव तुमच्या पाठीशी उभे राहू. अत्यंत सौजन्यपूर्ण आणि उबदार आदरातिथ्य केल्याबद्दल इराणी सरकारचे मनापासून आभार. येथे येणे ही माझ्यासाठी सन्मानाची गोष्ट होती," असे सुश्री मुफ्ती म्हणाल्या.